Hatice Şimşek


TemmuzEnflasyon Gelişmeleri

Çınar Kırşehir Gazetesi Köşe Yazarı


Koronavirüs salgınının etkisiyleyaşadığımız ekonomik küçülme nisan-mayıs-haziran-temmuz dönemindeciddi anlamda hissedilmiş, yeni normal sürecinin hayatımıza girmesiyle ile temmuz başından itibaren toparlanma fark edilmiştir. Buna rağmen koronavirüs salgını 2.dalganın başlaması belirsizliği de beraberinde getirmektedir.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine göre 2020'ye yüzde 12,15 seviyesinde başlayan, nisanda yüzde 10,94'e kadar gerilese de haziranda yüzde 12,62'ye yükselen enflasyon, temmuz ayında yüzde 11,76 oldu. Bir önceki aya göre enflasyon artışı ise yüzde 0,58. 

Bir önceki yılın aynı ayına göre artışın en yüksek olduğu ana gruplar sırasıyla, yüzde 21,90 ile çeşitli mal ve hizmetler, yüzde 21,78 ile alkollü içecekler ve tütün ve yüzde 14,17 ile sağlık oldu.

Temmuz 2020’de değerlendirilen 418 üründen 111 ürünün ortalama fiyatında düşüş gerçekleşirken, 54 ürünün ortalama fiyatında herhangi bir değişim olmamıştır. 253 ürünün ise ortalama fiyatında artış görülmüştür.

Haziran Ayına Göre Fiyatı En Çok Artan Ürünler

Bir önceki aya göre fiyatı en artan kalemlerden biri %61,86 artış ile yurt içi bir hafta ve daha fazla süreli turlar olmuştur. Mevsim ve iklim etkisi, sınavların bitmesi, en ideal yaz tatili aylarından biri olmasınedeniyletalepte artış görülmüştür. Turizm faaliyetlerinin sene içerisine yayılması ile turizm gelirlerinin sadece yaz ve kış değil diğer mevsimlerde de hatırı sayılır ciro rakamı elde edileceği beklentisi oluşturmaktadır.

Fiyatı haziran ayına göre artan bir diğer ürün %10,88 ile yumurta olmuştur. Yumurtanın geçen aya göre fiyatının artması üretim maliyetlerinin artışından kaynaklı gerçekleşmekte olup, yem fiyatlarının dövize bağlı yükselmesiyumurtanın fiyatını artırmaktadır.

Geçen aya göre %9,40 artış sağlayan bir diğer ürün kalemi LPG (Araba Tüpü Dolum) Ücretidir.Fiyatlar, nakliye ve rafineri maliyetindeki değişiklik sebebiyle artış göstermekte, bazı gaz firmalarında il bazında bile farklılık hissedilmektedir.

Haziran ayından bu yana fiyatı yükselen diğer ürün grubu %9,37 ile genç odası takımı ve %7,42 ile yemek odası takımıdır. Dayanıklı mal grubuna giren mobilya sektörü, hammadde ve işçi maliyetlerinin artışı ile fiyatını artırmıştır.

Mart ayından başlayarak iç talebin %80, ihracatın %50 civarı düşmesi ile mobilya sektörü haziran ayından itibaren toparlanmaya başlamıştır. Koronavirüs nedeniyle birçok düğün ve mobilya alışverişinin ertelenmesi sektörü yavaşlatan bir diğer olumsuz etkendir. Virüsten önce dışarda daha fazla vakit geçiren tüketici evdeki mobilyasını değiştirme süresini uzatmıştı. Virüste evde oturan tüketici mobilya ihtiyacının olduğunugörmüş olabileceği gibi, orta ve uzun vadede bu yönde ihtiyacını karşılamaya yönelecektir.Yemeği evde yemeye daha çok özen gösteren ve çocuğuna ders çalışması ve evde kalması için daha iyi bir ortam sunmak isteyen ailenin ekonomik koşullar elverdiği takdirde bu yönde talebi oluşacaktır.

Haziran Ayına Göre Fiyatı En Çok Azalan Maddeler

Taze Fasulye %37,78 le temmuz ayında, haziran ayına göre fiyatı en çok azalan sebzedir. Hemen arkasından gelen kabak%35,28 ile temmuz ayında fiyatını düşürmüştür.Üretimin bu ayda çoğalması ile kabak ve fasulye fiyatı düşmüştür. Kırsalda kendi fasulyesini ve kabağını yetiştiren tüketici, market, manav ve pazardan daha az alım yapacaktır.

Patlıcan %30,85,salatalık %29,64 ve kiraz%24,61 ile fiyatı düşen diğer ürünlerdir. Görüldüğü üzere fiyatı en çok düşen tüm ürünler tarım tarafında yaz aylarında yetiştirilen ürünlerdir. Fiyatın düşmesi dolayısıyla mevsimsel ve çokluktan kaynaklıdır.

Sanayinin Dört Ana Sektörü Üretimi Yıllık %7,95 arttı

Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %8,94, imalatta %7,95, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %12,69, su temininde %12,06 artış olarak gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara malında %8,47, dayanıklı tüketim malında %14,54, dayanıksız tüketim malında %8,38, enerjide %0,65, sermaye malında %13,50 artış olarak gerçekleşti.

Koronavirüs normalleşme süreci ile ana sanayi gruplarında hareketlilik gözlenmektedir. Ekonomik canlandırma politikaları devam ettiği takdirde iş sahipleri ve işçiler açısından iyileşme süreci başlayacaktır.

Yıllık En Düşük Artış %5,81 ile Haberleşme Grubunda Gerçekleşti

Bir önceki yılın aynı ayına göre artışın düşük olduğu diğer ana gruplar sırasıyla, %6,04 ile eğlence vekültür, %7,78 ile ev eşyası ve %8,81 ile ulaştırma oldu. Buna karşılık, bir önceki yılın aynı ayına göre artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, %21,90 ile çeşitli mal ve hizmetler, %21,78 ile alkollü içecekler ve tütün ve %14,17 ile sağlık oldu.

Aylık En Yüksek Azalış %3,48 ile Giyim ve Ayakkabı Grubunda Oldu

Ana harcama grupları itibarıyla 2020 yılı temmuz ayında azalış gösteren diğer ana grup ise %1,28 ile gıda ve alkolsüz içecekler oldu. Buna karşılık, ana harcama grupları itibarıyla 2020 yılı temmuz ayında artışın yüksek olduğu gruplar ise sırasıyla, %2,44 ile ulaştırma, %2,39 ile çeşitli mal ve hizmetler ve %2,38 ile ev eşyası oldu.

Sonuç olarak son dönemde, üretim ve satışlardaki düşüşün yanı sıra salgına yönelik tedbirlere bağlı maliyet artışlarının yansımalarıyla enflasyon göstergelerinde bir miktar yükseliş görülmektedir. Normalleşme sürecinin devamıyla kapasite kullanımlarının artması, böylelikle salgına bağlı tedbirlerle kısa vadede etkili olan üretim artışının sağlanması iç piyasada fiyat azalışlarına destek olması beklenmektedir. Yurt dışından alınan ürünlerin döviz nedeniyle bir süre daha artış göstermesi kaçınılmazdır. Olabildiğince içerden üretimin düşük maliyet şartıyla sağlanması önem arz etmektedir.